Oczko wodne – zakładanie stawów kąpielowych

Staw kąpielowy - okolice Kalisza

 Dotychczas stawy ogrodowe pełniły tylko funkcję ozdobną. Mało kto wie, że kąpać się można również w porośniętym naturalną roślinnością stawie kąpielowym.

 

Do obszaru naszej działalności, oprócz zakładania ogrodów czy wiercenia studni głębinowych, zalicza się także budowa zbiorników wodnych, kaskad, oczek oraz stawów kąpielowych. Powyższe zdjęcie przedstawia wykonany staw kąpielowy w okolicach Kalisza. Zostało zrobione około 8 miesięcy od zakończenia prac budowlanych. 

 

CZYM W OGÓLE JEST STAW KĄPIELOWY?

Staw kąpielowy to zamknięty zbiornik wodny, odizolowany od środowiska hydrogeologicznego szczelnym, nieprzepuszczalnym materiałem, budowany głównie w celach rekreacyjnych, posiadający ściśle zdefiniowane wymagania dotyczące jakości wody. Ten system wodny składa się z trzech zasadniczych części: zbiornika kąpielowegofiltra bagiennego, w którym woda oczyszczana jest przez rośliny i minerały oraz filtrów mechanicznych. Układ ten wzbogacony jest zazwyczaj o kaskadę wodną, gdzie woda wypompowywana ze strefy kąpielowej jest natleniana. Natleniona woda wpływa na filtr bagienny, gdzie przenika przez odpowiednio dobrane złoże, składające się z warstw minerałów o różnej granulacji. Z założenia do filtracji oczka wodnego nie mogą być używane żadne substancje chemiczne!

PROCES OCZYSZCZANIA WODY

Istotą funkcjonowania oczka wodnego jest zintensyfikowanie naturalnych procesów samooczyszczania wód, zachodzących w naturalnych zbiornikach wodnych. Woda w stawie za pomocą odpowiednio dobranej, stale działającej pompy małej mocy, poddawana jest cyrkulacji w obiegu zamkniętym. W pierwszym etapie trafia do tzw. komory filtracji zgrubnej (studzienki sedymentacyjnej), gdzie zatrzymywane są wszystkie duże zanieczyszczenia stałe. Następnie do komory z filtrami mechanicznymi, które mogą być zbudowane ze specjalnej gąbki. Za doprowadzenie wody z oczka wodnego do tych komór odpowiedzialne są skimmery i odpływy denne. Skimmer czyli urządzenie przelewowe, zbiera drobne zanieczyszczenia z powierzchni stawu natomiast odpływ denny umożliwia przepływ zanieczyszczonej wody przez dno zbiornika.

Oczyszczona z osadów woda z oczka wodnego trafia kolejno do komory filtracyjnej, która jest wypełniona specjalnie przygotowaną mieszanką różnych minerałów. Przy tworzeniu złoża należy zwracać uwagę na obecność minerałów wiążących znajdujące się w wodzie substancje biogenne, które w przeciwnym razie powodowałyby niekorzystne mętnienie wody i zarastanie jej glonami. Naturalne zjawiska zachodzące w złożu filtra oraz oczyszczanie przez kultury bakteryjne, pozwalają na niestosowanie, jak ma to miejsce w tradycyjnych basenach, chloru a także na redukcję bakterii coli w stopniu spełniającym wymagane normy. Woda, przepuszczona przez minerały, za pomocą w/w pompy jest rozprowadzana do najistotniejszej strefy – strefy bagiennej.

O WODZIE BAGIENNEJ I KOŃCU PROCESÓW MECHANICZNO-BIOLOGICZNYCH

Część bagienna jest płytsza od strefy kąpielowej i ma łagodnie wyprofilowane brzegi (o spadku mniejszym niż 30%), zapewniające stabilność warstw izolacyjnych i dobre warunki dla rozwoju roślin nadwodnych. Strefa bagienna, działa jak gruntowo – roślinna oczyszczalnia ścieków. Bardzo ważne jest właściwe zaprojektowanie wypełnienia filtra bagiennegoi dobór roślin. Frakcje gruntu muszą zapewnić odpowiednią hydraulikę przepływu i chronić rozwinięty w wodzie zooplankton. Swoją rolę w oczyszczaniu wody mają także mikroskopijne skorupiaki, takie jak dafnie czy oczliki, żywiące się pływającymi w wodzie jednokomórkowymi glonami. Bakterie przeobrażają amoniak – produkt rozkładu martwych tkanek – w azotany, którymi żywią się rośliny porastające złoże filtra – pałkę wodną, sitowie, trzcinę, mannę, turzyce. Amoniak jest również adsorbowany przez wypełniające filtr glinowo – krzemowe skały, zeolity. Dobór substratu każdorazowo uzależniony jest od jakości i składu chemicznego wody.

Po wszystkich procesach mechaniczno – biologicznych woda trafia do części kąpielowo – rekreacyjnej. Część kąpielowa stawu jest głębsza i ma pionowy brzeg z dostępem do wody z pomostu wyposażonego w drabinkę. Z reguły głębokość tej strefy mieści się w przedziale od 1 – 2 metrów, tak by osoby kąpiące się nie podnosiły osadów z dna. W tym momencie proces cyrkulacji wody rozpoczyna się na nowo.

Wygodne pływanie umożliwia staw o powierzchni części kąpielowej przynajmniej 50 m2. Taką samą lub nieco większą powierzchnię musi mieć strefa roślinności bagiennej stanowiąca filtr. Kształt obu zbiorników może być dowolny. Mogą one być zupełnie od siebie oddzielone i połączone wyłącznie ciekami lub przewodami umożliwiającymi przepływ wody. Najczęściej jednak obie funkcje są połączone w jednym zbiorniku.

Jak wspomniano wcześniej, staw kąpielowy musi być odizolowany od środowiska hydrogeologicznego nieprzepuszczalnym materiałem. Do tego celu można z powodzeniem zastosować membranę EPDM.  Ponadprzeciętna elastyczność, wyjątkowa odporność – zarówno na czynniki mechaniczne, jak i atmosferyczne sprawia, że jest to materiał idealny do budowy zbiorników wodnych. Łatwe wykonywanie szczelnych połączeń daje możliwość zaprojektowania stawów o różnych wielkościach.

Dno stawu powinno być uformowane ze spadkiem, by umożliwić przedostawanie się osadów dennych do najgłębszej części zbiornika, ułatwiając tym samym ich wybieranie, czy przechwytywanie przez odpływ denny. 

CO NALEŻY JESZCZE WIEDZIEĆ?

Stawy przydomowe powinny być lokalizowane w miejscach dobrze nasłonecznionych, bez sąsiedztwa dużych drzew. Staw powinien być w okresie lata poddany działaniu promieni słonecznych przez około 6-8 godzin w ciągu doby. Częściowe zacienienie zapobiega nadmiernemu wzrostowi temperatury wody, w której zawartość tlenu maleje w miarę wzrostu temperatury. Nadmierne wzbogacanie się zbiorników wodnych w substancje odżywcze powodować mogą z kolei liście opadające z drzew rosnących w pobliżu stawu, co również należy mieć na uwadze planując jego umiejscowienie.

Warto także wziąć pod uwagę jaką wodą będziemy napełniać i uzupełniać staw. Woda wodociągowa, nie za bardzo nadaje się do tego celu, ze względu na zbyt wysoką zawartość fosforanów, sprzyjającą rozwojowi glonów i wymaga przefiltrowania. Najrozsądniejszym rozwiązaniem jest własne ujęcie czyli np. studnia głębinowa. Należy jednak uprzednio dokonać zbadania jakości wody.

Trzeba się również zabezpieczyć na wypadek przekroczenia maksymalnego stanu wody w zbiorniku. Taka sytuacja może się zdarzyć po silnych ulewach lub roztopach śniegu po zimie. Warto zatem zbudwać studzienkę chłonną wypełnioną żwirem, kamieniami, czy gruzem.

Potoki, kaskady, strumienie, fontanny nawodne poza względami estetycznymi, mają wpływ na parametry chemiczne i fizyczne wody. Zasiedlone przez roślinność bagienną natleniają wodę, mogą również służyć do jej chłodzenia lub podgrzewania. Najczęściej wyglądem przypominają górski potok o kamienistym dnie lub spływającą jak wodospad kaskadę. Wykonuje się je w postaci połączonych naczyń o sercowatej formie, rozmieszczonych na różnych poziomach gruntu tak, aby woda przepływała od najwyżej do najniżej położonego. 

PIELĘGNACJA

Dobrze zaprojektowany i wykonany staw kąpielowy nie wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych. W początkowym okresie jego istnienia należy jedynie uzupełniać ubytki warstwy piasku i żwiru pokrywające materiał izolacyjny, kontrolować szczelność i odpowiednią wysokości podniesienia przegrody kapilarnej, oraz mierzyć poziom wody w zbiorniku. Obumierające i usychające części roślin powinno się na bieżąco ścinać i kompostować. W stawach istniejących 8-10 lat konieczne może się okazać usunięcie nadmiaru roślin, by nie dopuścić do zarośnięcia zbiornika. Najlepiej dokonywać tego stopniowo, późną jesienią przez kolejne trzy lata, by organizmy żywe miały możliwości przesiedlenia się.

Na sezon jesienny, gdy nie korzysta się ze stawu, można rozłożyć siatkę wychwytującą opadające liście. Zimą bowiem liście rozkładają się pozbawiając wodę dużych ilości tlenu i wpływają niekorzystnie na pH wody. Zimą, gdy stawy kąpielowe zamarzną, należy ściąć i usunąć wystające nad warstwą lodu ­szuwary.  Wczesną wiosną, gdy w ciepłe dni następuje silny rozwój glonów, należy je odławiać i wyrzucać na kompost. Nie stosujemy chemicznych środków niszczących glony ani filtrów UV. Latem należy systematycznie, raz w tygodniu, czyścić skimmer. Na początku i po zakończeniu sezonu kąpielowego  warto pompy, poddać przeglądowi.

Temat jest obszerny, ale wydaje mi się, że są to najważniejsze informacje dotyczące budowy, funkcjonowania i pielęgnacji stawów kąpielowych. Wyglądają jak naturalne, dzikie jeziora, które chętnie odwiedza się w czasie urlopu. Staw kąpielowy to taki „ekologiczny basen„. Jego użytkowanie kosztuje niewiele, a jakość wody nie ustępuje chlorowanej, choć osiąga się ją nieszkodliwymi dla zdrowia metodami.

 

 

 

 

 

Szybki kontakt

Ogrody od A do Z

Powiercie 27, 62-600 Koło
E-mail: biuro@ogrodyodadoz.pl
gregorbien@op.pl
Tel. +48 691 621 513
+48 723 353 387
(63) 26 15 106

lub zostaw swój kontakt